قریب اوچون

 

 

         اورهان ولی

                                   

 چتینلیک‌لره، تک باشینا دا اولسا قارشی اولان انسان گوجلو انسان اولمالیدی. من بونو، تک قالدیغیم زامان اومیدسیزلیک ایچینده اولدوغومو حيس ائتدییم آنلاردا داها یاخشی آنلادیم. هم ده ایللردن بری او قدر اوزون زامان تک قالدیم کی، بو حالا عادت ائدیر، حتتا- گوجلو اولماغین غرورونو دویا بیلمک اوچون، زامان –زامان تکلییی آختارمالی دا اولوردوم. ایندی غرور دئیه آدلاندیردیغیم بو حيس، باشلانغیجدا بیر اوونما یولو ایدی. حیاتلارینین منیم کیمی اضطرابلا دولو اولدوغونو سانانلار، بونا بنزر خیلی اوونما اوصوللاری تاپمیشدیلار. بو اوصوللار او تک قالان انسانلارین تنهالیق آنلارینداکی دوستلاری‌دیر. حیاتین قارشیسیندا، حتتا زامانی گلنده اؤلومون قارشیسیندا آنجاق بو دوستلارین کؤمه‌یی ایله دوروش گتیره بیلیریک. منیم یوخاریدا بحث ائتدییم غرورا بنزر بیر نئچه دوستوم داها وار. واخت اولسایدی، اونلار حاققیندا سیزه دانیشسایدیم. نه یاخشی اولاردی! آمما قریب اوچون یازاجاغیم بیر یازیدا ایشی دردلشمه‌یه چئویرسم، بلکه ده منه حیرص‌لنرسیز. اونون اوچون ایندیلیک بونلارین یالنیز بیریندن بحث ائدیم.

 

"هئچ بیر عملیمدن پئشمان اولمایاجاغام" – دئيه بیر قرار وئردیینیز اولوبمو؟ منیم اولوب. چوخلو فایداسینی دا گؤردوم. بوندان بیر خئیلی زامان اوول بئله بیر قرار وئرمه‌میش اولسایدیم، اوزونتولو گونلریمین سایی هئچ شوبهه‌سیز کی، داها چوخ اولاردی. بو آرادا "1941 جی ایلده قریب آدلی بیر کیتاب نشر ائتمیشم" دئيه دؤیوکور دورور، هله اونون یئنی دن نشر اولونماسینا دونیادا راضی اولمازدیم. قریب یئنی دن نشر ائدیلرکن ایچیمده سانکی "بیرینجی‌لیک منده قالسین" دئمیش کیمی حيس وار. شعیرده کی قریب مفهومو باره سینده بو گون بیر یازی یازماغا باشلاسام، هر حالدا عینی شئی‌لری یازمارام. آمما بونا گؤره کیم منی حاقسیز سایا بیلر؟ اونلاری بئش ایل اوول یازمیشدیم. بئش ایل سونرا عینی شئی لری سؤیله‌یه‌جک اولدوقدان سونرا نه اوچون یاشادیم؟ او گون اؤلسیدیم اولمازدیمی؟ 1941 جی ایلده سؤیله‌دیکلریم، 1616 جی ایلده 52 یاشیندا ایکن اؤلن شئکسپئرین،377 یاشیندا سؤیله‌مه‌سی لازیم گلن سؤزلردی. عینی شکیلده بوندان یوز ایل سونرا یاشایاجاق بیر شاعیرین سؤزلری ده منیم یوز اوتوز بیر یاشیندا دوشونه‌جه‌ییم شئی‌لری آنلاتمالی دیر.

 

بیر اولوش، بیر تشککول، بیر اؤزوموزه گلیش دؤورونده ییک. دیلیمیزین گوندن گونه بئله نه قدر د‌َییشدیي‌نین فرقینده دئییل سینیزسه، منیم بیر بو یازیما، بیر ده او زامانلار نشر ائتدییم قریبه باخین. بو فرقین بوتون گوناهلارینی اصلا منیم اوستومه آتمایین، ایشین، دییشن، داها ایره‌لییه، داها گؤزله گئدن بیر جمعیعتین ایشی اولدوغونو آنلارسینیز. بو گئدیشله آیاقلاشمایان آداملارلا  راستلاشمانیزدا مومکون. آمما هر ایره‌ليیه گئدیشده بیر خئیلی تؤر تؤکونتو بوراخیر، بیر خئیلی زیان ائتمیریک می؟ حتتا، بیر چوخ حاللاردا او تؤکونتولر ال آیاغیمیزا دولاشیب بیزیم حرکتیمیزه مانع اولمورلارمی؟

یازدیقجا آنلاییرام: قریبین مودافعه‌سینه قالخمیش کیمی بیر حالیم وار. قریبی کیمسه دن دئییل، اؤزومدن مودافعه ائتمک ایسته ییرم. بونون اطرافيمي بير هئچ حئساب ائتدييمدن ايره لي گلدييني دوشونمه يين. قريبي باشقالاريندان اول اؤزومدن مودافعه ائتمك ايسته ييم؟ اونداكي قوصورلارين باشقالاريندان چوخ اؤزومه بللي اولماسي اوچوندور. "مندن باشقا بيلن يوخدور"سؤيله‌ين‌لر كيمي ده گؤرونمه ييم. باشقالاريندان قصديم كيتابيم حاققيندا سؤز سؤيله ميش اولانلاردير. بونلارين ايچينده اوزرينده دايانماغا ده‌ين تك بير تنقيد يازيسي خاطيرلاييرام. او تنقيدي يازان ذات فيكيرلرينه گئرچكدن اينانديغيم بير دوستومدو. جمعيته باغلي بير صنعتين، فردين حياتي ايله ماراقلانماياجاغيني سؤيله ييردي. من فردین روحی حیاتینین جمعیتدن بوسبوتون  آیری بیر حادیثه اولدوغونو ایرلی سورمه میشدیم کی. یوخسا او دوستوم ایشی بئله قبول ائدیر؟ ائتمه مه سی لازیم دیر.چونکی ضید نظریه لرین منیم قدر اوزلاشدیریجی اولمایان طرفدارلاری بئله، یئری گلنده اؤز فیکیرلرینی قارشی طرفین ایدعالاریلا تاماملاییرلار. مثلن، هئچ بیر فرویدچی یوخدور کی شعورآلتینا اولان تمایل‌لارین اورایا جمعیت‌لر طرفیندن یئرلشدیریلدیینی، دولاییسیلا شعور آلتی دئدییمیز عالمین مئیدانا گلمه سینده چوخ بؤیوک بیر پایی اولدوغونو قبول ائتمه سین. او زامان دئمه میشمسه ایندی دئییم: شعور آلتینی بیر وارلیق دئییل ،بیر فیکرین ایضاحی اوچون ایرلی سورولموش بیر مفهوم دئیه قبول ائدیرم. یعنی بیر قروپ اینسانلارین آللاهی قبول ائتمه لری کیمی.

بو بحثي درينلشديرمك ايسترديم. آمما سؤيله‌يه‌جه‌ييم سؤزلرين عاليمانه اولماسيندان قورخورام. شعير حاققيندا عاليمانه اولماسيندان دا سؤيله‌نه بيله‌جك سؤزلر وار. فقط قريبي يازديغيم زامان، داها زياده، قريبليين هارادان گلدييني دوشونموش، شعرين ديرلري اوزرينده او قدر ده دايانماميشديم. گرچي او قيمت‌لري همين واختلار ياخشي بيلميرديم كي. آمما بوگون ائله دئييل. شعرله باغلي هم تجروبه‌م چوخدو، هم ده بيلگيم. بونونلا برابر او تجروبه لري، او بيلگي لري آنلاتماق منه ايندي او گونكوندن داها چتين گؤرونور. داها دوغروسو آنلاديلماسيندان زياده، آنلاشيلماسينين چتين اولاجاغيني سانيرام. خوش، بئله اولماسا، سؤيله‌يه‌جه‌ييم سؤزلر نه‌يه ياراياجاق بيلميرم. فيكير تاريخي بير فيكير آل‌وئرچي‌لييي تاريخيندن باشقا بير شئي دئييل. بو گونه قدر چوخلو شئي‌لر سؤيلنميش. آمما گئرچك اولاراق نه سؤيلنميش؟ بير دفعه بير دوستوم "صنعت مذاكيره‌لرينده عكسيني اثبات ائده بيلمه‌يه‌جه‌ييم مسئله يوخدور" دئميشدي. عكسي اثبات ائديلمه‌يه‌جك مسئله يوخدور دئمك، اثبات ائديله‌جك مسئله يوخدور دئمكدير. مادام كي، اثبات ائديله‌جك مسئله يوخدور، اوندا نه دئيه دانيشير، نه دئييب يازيريق؟ صنعتدن بحث ائتمكده صنعتله اللشمك كيمي، قاچيلماز، ساغالماز خسته‌ليك‌مي يوخسا.

 

ايستانبول آپرئل 1945

 

مقاله سليم باب‌اللا‌ اوغلونون "اورهان ولي"نين

"بوتون شعرلري" كيتابينين آذربايجانجا توركجه‌سينه

ترجومه‌سيندن كؤچورولموشدور.

 

كؤچورن : بهروز صديق

 


يازار هـ.شهبازی پنجشنبه 1388/12/06 ساعت 0:46 /لینک/(نقل با قيد منبع وبلاگ آزاد است)